Паважаныя бацькі!

Сям'я для дзіцяці - першы інстытут сацыялізацыі. Менавіта ў сям'і ён атрымлівае першыя навыкі зносін з навакольным светам, "убірае" правілы паводзін і нормы, устаноўленыя ў грамадстве.

Адказнасць бацькоў за выхаванне і ўтрыманне дзяцей замацавана ў нарматыўных прававых актах Рэспублікі Беларусь.

Існуе адміністрацыйная, крымінальная і грамадзянская адказнасць.

У артыкуле 32 Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь указана, што:
«Бацькі ці асобы, якія іх замяняюць, маюць права і абавязаны выхоўваць дзяцей, клапаціцца аб іх здароўі, развіцці і навучанні. Дзіця не павінна падвяргацца жорсткаму абыходжанню або прыніжэнню, прыцягвацца да работ, якія могуць нанесці шкоду яго фізічнаму, разумоваму або маральнаму развіццю».

Адказнасць сям'і за дзіця замацавана і артыкулам 17 Закона Рэспублікі Беларусь “Аб правах дзіцяці”:
“Бацькі (апекуны, папячыцелі) павінны ствараць неабходныя ўмовы для паўнацэннага развіцця, выхавання, адукацыі, умацавання здароўя дзіцяці і падрыхтоўкі яго да самастойнага жыцця ў сям'і і грамадстве.
Законныя прадстаўнікі абавязаны суправаджаць дзяцей, якія не дасягнулі ўзросту шаснаццаці гадоў, у перыяд з дваццаці трох да шасці гадзін па-за жыллём або забяспечваць іх суправаджэнне паўналетнімі асобамі».

Часткай 5 артыкула 17 Закона Рэспублікі Беларусь "Аб правах дзіцяці" замацавана, што:

"У выпадках, устаноўленых заканадаўчымі актамі Рэспублікі Беларусь, бацькі (апекуны, папячыцелі) нясуць адказнасць за парушэнне дзецьмі заканадаўства Рэспублікі Беларусь", гэта значыць за ўчыненне дзіцем, якое не дасягнула узросту адміністрацыйнай або крымінальнай адказнасці, дзеі, які змяшчае прыкметы правапарушэння або злачынства, прадугледжваецца адміністрацыйная адказнасць бацькоў або асоб, якія іх замяшчаюць.

Адказнасць у гэтым выпадку надыходзіць па артыкуле 9.4 Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйных правапарушэннях.

Правапарушэнне, прадугледжанае дадзеным артыкулам, складаецца ў бяздзейнасці бацькоў або асоб, якія іх замяняюць, г.зн. калі яны не выконваюць абавязкі па выхаванні дзяцей, а менавіта не клапоцяцца аб маральным, духоўным і фізічным развіцці дзяцей, умацаванні іх здароўя, стварэнні неабходных умоў для своечасовага атрымання адукацыі, паспяховага навучання і г.д., чым не выконваюць патрабаванні, замацаваныя артыкулам 75 Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб шлюбе і сям'і, што пацягнула ўчыненне дзецьмі, якія не дасягнулі ўзросту адміністрацыйнай або крымінальнай адказнасці, дзеі, які змяшчае прыкметы правапарушэння або злачынства.

За яго ўчыненне прадугледжана адміністрацыйнае спагнанне ў выглядзе папярэджання або штрафу ў памеры да дзесяці базавых велічынь. За тое ж дзеянне, учыненае паўторна на працягу аднаго года пасля накладання адміністрацыйнага спагнання за такое ж парушэнне, прадугледжана спагнанне ў выглядзе штрафу ў памеры ад дзесяці да дваццаці базавых велічынь.

Пры гэтым пратаколы аб адміністрацыйным правапарушэнні, прадугледжаным артыкулам 9.4 Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйных правапарушэннях, складаюцца ў адносінах да абодвух бацькоў.

Артыкулам 17.13 Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйных правапарушэннях прадугледжана адказнасць бацькоў за невыкананне абавязкаў па суправаджэнні або забеспячэнні суправаджэння непаўналетняга ў начны час па-за жыллём.

У выпадку невыканання такіх абавязкаў прадугледжана адказнасць абодвух бацькоў у выглядзе папярэджання або накладання штрафу ў памеры да дзвюх базавых велічынь.

За тыя ж дзеянні, учыненыя паўторна на працягу аднаго года пасля накладання адміністрацыйнага спагнання за такое ж парушэнне, надыходзіць адказнасць у выглядзе штрафу ў памеры ад дзвюх да пяці базавых велічынь.

Не дапушчайце бязмэтнага, бескантрольнага баўлення часу дзяцей на вуліцы. Рана ці позна гэта прывядзе да здзяйснення правапарушэнняў, а таксама вашыя дзеці самі могуць стаць ахвярай злачынства.

Артыкулам 17.4 Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйных правапарушэннях прадугледжана адказнасць бацькоў за ўцягненне непаўналетняга ў антыграмадскія паводзіны шляхам куплі для яго алкагольных, слабаалкагольных напіткаў або піва, а таксама іншае ўцягненне асобай, якая дасягнула васемнаццацігадовага ўзросту, заведама недасканала. немедыцынскае ўжыванне моцнадзейных або іншых адурманьваючых рэчываў - цягнуць накладанне штрафу ў памеры ад дзесяці да трыццаці базавых велічынь.

Крымінальная адказнасць за ўцягненне непаўналетняга ў антыграмадскія паводзіны ўстаноўлена арт.173 Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь. Так, ч. 1 замацавана, што ўцягванне асобай, якая дасягнула васемнаццацігадовага ўзросту, загадзя непаўналетняга ў сістэматычнае ўжыванне спіртных напояў, або ў сістэматычнае немедыцынскае ўжыванне моцнадзейных або іншых адурманьваючых рэчываў, або ў бадзяжніцтва або жабраванне . Ч.2. — тое ж дзеянне, учыненае з прымяненнем насілля або з пагрозай яго прымянення або ўчыненае бацькам, педагагічным работнікам або іншай асобай, на якое ўскладзены абавязкі па выхаванню непаўналетняга, — караецца пазбаўленнем волі на тэрмін ад аднаго года да пяці гадоў з пазбаўленнем права займаць пэўныя пасады або займацца пэўнай дзейнасцю або без пазбаўлення.

Акрамя абавязку займацца выхаваннем дзіцяці, бацькі абавязаны і ўтрымліваць яго. Артыкул 174 Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь прадугледжвае адказнасць за ўхіленне бацькоў ад утрымання дзяцей або ад кампенсацыі расходаў, затрачаных дзяржавай на ўтрыманне дзяцей, якія знаходзяцца або знаходзіліся на дзяржаўным забеспячэнні.

У выпадку ўхілення бацькоў больш за тры месяцы на працягу года ад выплаты па судовай пастанове сродкаў на ўтрыманне непаўналетніх або паўналетніх, але непрацаздольных і маючых патрэбу ў матэрыяльнай дапамозе дзяцей можа быць назначана пакаранне ў выглядзе грамадскіх работ, або папраўчых работ на тэрмін да двух гадоў, або арышт , або абмежаванне волі на тэрмін да трох гадоў, або пазбаўленне волі на тэрмін да аднаго года.

Па ч.3 арт.174 КК, за вышэйназваныя дзеі, учыненыя асобай, раней судзімай за ўхіленне ад утрымання дзяцей або ад кампенсацыі расходаў, затрачаных дзяржавай на ўтрыманне дзяцей, якія знаходзяцца або знаходзіліся на дзяржаўным забеспячэнні, надыходзіць адказнасць у выглядзе папраўчых работ на тэрмін ад аднаго года да двух гадоў, або арышт, або абмежаванне волі на тэрмін ад аднаго да трох гадоў, або пазбаўленне волі на тэрмін да двух гадоў.

На жаль, трэба канстатаваць, што кожны год у нашай краіне ад знешніх прычын гінуць дзеці. Прычынай таму не толькі дзіцячая бестурботнасць, але і безадказныя паводзіны саміх бацькоў.

Менавіта таму артыкулам 159 Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь уведзена адказнасць за пакіданне ў небяспецы.

За свядомае пакіданне без дапамогі асобы, якая знаходзіцца ў небяспечным для жыцця і здароўя стане і пазбаўленай магчымасці прыняць меры да самазахавання па маленстве, старасці, захворванні або з прычыны сваёй бездапаможнасці, у выпадках, калі вінаваты меў магчымасць аказаць пацярпеламу дапамогу і быў абавязаны аб ім клапаціцца, прадугледжана крымінальная адказнасць у выглядзе арышту або абмежавання волі на тэрмін да двух гадоў.

У выпадку заведамага пакідання ў небяспецы, здзейсненае асобай, якая сама па неасцярожнасці або з ускосным намерам паставіла пацярпелага ў небяспечны для жыцця або здароўя стан, - надыходзіць крымінальная адказнасць у выглядзе арышту на тэрмін да шасці месяцаў або пазбаўлення волі на тэрмін да трох гадоў.

Выхаванне і ўтрыманне дзіцяці прызнаюцца неналежнымі, калі не забяспечваюцца правы і законныя інтарэсы дзіцяці, у тым ліку, калі дзіця знаходзіцца ў сацыяльна небяспечным становішчы.
У адпаведнасці з Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад  15 студзеня 2019 г. № 22  "Аб прызнанні дзяцей, якія знаходзяцца ў сацыяльна небяспечным становішчы" абазначаны наступныя крытэрыі і паказчыкі сацыяльна небяспечнага становішча дзяцей:

Крытэрыі сацыяльна небяспечнага становішча Паказчыкі сацыяльна небяспечнага становішча
1. Бацькамі не задавальняюцца асноўныя жыццёвыя патрэбнасці дзіцяці (дзяцей) бацькі дапускаюць пакіданне дзіцяці (дзяцей) без ежы бацькі дапускаюць сістэматычную адсутнасць ежы, прызначанай для харчавання дзіцяці (дзяцей) (для дзяцей ранняга ўзросту - ад 0 да 3 гадоў, дзяцей дашкольнага ўзросту - ад 3 да 6 гадоў, дзяцей школьнага ўзросту - ад 6 гадоў і старэй), якая адказвае адпаведным фізіялагічным патрэбам дзіцячага арганізма і не прычыняе шкоду здароўю дзіцяці адпаведнага ўзросту бацькі дапускаюць пражыванне дзіцяці (дзяцей) у жылых памяшканнях, у якіх печы, цеплагенерыруючыя агрэгаты, газавае абсталяванне, электрычныя сеткі, электрапрыборы не адпавядаюць патрабаванням тэхнічных нарматыўных прававых актаў або эксплуатацыйнай дакументацыі на іх, непрацаздольныя, дэмантаваны прылады аўтаматычнага (аўтаномнага) выяўлення і абвесткі аб пажары, надворныя пабудовы і прыдамавая тэрыторыя не адпавядаюць патрабаванням пажарнай бяспекі і маюцца ўмовы, якія ствараюць непасрэдную пагрозу ўзнікнення пажару бацькі сістэматычна не выконваюць рэкамендацыі медыцынскіх работнікаў па дыягностыцы, лячэнні і (або) медыцынскай рэабілітацыі дзіцяці (дзяцей), што пагражае яго (іх) і (або) здароўю бацькі перашкаджаюць атрыманню дзіцем абавязковай агульнай базавай адукацыі (у любой форме яе атрымання)
2. Бацькамі не забяспечваецца нагляд за паводзінамі дзіцяці і яго ладам жыцця, у выніку чаго дзіця здзяйсняе дзеянні, якія змяшчаюць прыкметы адміністрацыйнага правапарушэння або злачынства у адносінах да бацькоў дзіцяці (дзяцей) ва ўзросце да 14 гадоў неаднаразова на працягу года ўстаноўлены факты прыцягнення да адміністрацыйнай адказнасці па артыкуле 9.4 Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйных правапарушэннях у адносінах да бацькоў дзіцяці (дзяцей) ва ўзросце старэйшыя за 14 гадоў у рамках адміністрацыйнага або крымінальнага працэсаў
устаноўлены факты, якія пацвярджаюць што яны не кантралююць яго (іх) паводзіны і месцазнаходжанне, з прычыны чаго дзіця (дзеці) прыцягнуты да адміністрацыйнай або крымінальнай адказнасці
3. Бацькі вядуць амаральны лад жыцця, што аказвае шкоднае ўздзеянне на дзіця (дзяцей), злоўжываюць сваімі правамі і (або) жорстка абыходзіцца з ім (імі), у сувязі з чым мае месца небяспека для жыцця і (або) здароўя дзіцяці (дзяцей) ) у дачыненні да бацькоў устаноўлены факты прыцягнення да адміністрацыйнай адказнасці за ўчыненне правапарушэнняў, прадугледжаных артыкуламі 9.1, 17.1, часткай 3 артыкула 17.3, артыкуламі 17.4, 17.5, 17.8 Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйных правапарушэннях у адносінах да бацькоў устаноўлены факты спажывання наркатычных сродкаў, таксічных або іншых адурманьваючых рэчываў, ужывання імі алкагольных напояў, па выніках чаго да іх прымяняліся меры прафілактычнага ўздзеяння ўстаноўлены факты жорсткага абыходжання бацькоў з дзіцем, фізічнага і (або) псіхалагічнага насілля ў адносінах да яго

 

Парушэнне правоў і законных інтарэсаў дзіцяці бацькамі (апекунамі, папячыцелямі) цягне адказнасць, прадугледжаную заканадаўчымі актамі Рэспублікі Беларусь, у тым ліку Дэкрэтам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 24 лістапада 2006 года № 18 "Аб дадатковых мерах па дзяржаўнай абароне дзяцей у нядобранадзейных сем'ях".

Хто і пры якіх абставінах можа пазбавіць бацькоў бацькоўскіх правоў ці абмежаваць іх у правах? У адпаведнасці з Дэкрэтам № 18, у мэтах забеспячэння абароны правоў і законных інтарэсаў дзяцей у нядобранадзейных сем'ях, павышэння адказнасці бацькоў, якія не выконваюць абавязкаў па выхаванню і ўтрыманні сваіх дзяцей, непаўналетнія падлягаюць дзяржаўнай абароне (адбіраюцца ў бацькоў па рашэнню камісіі па справах непаўналетніх на тэрмін да 6 месяцаў) і памяшканні на дзяржаўнае забеспячэнне ў выпадку, калі ўстаноўлена, што бацькі (адзіны бацька) вядуць амаральны лад жыцця, што аказвае шкоднае ўздзеянне на дзяцей, з'яўляюцца хранічнымі алкаголікамі або наркаманамі або іншым чынам неналежна выконваюць свае абавязкі па выхаванні і ўтрыманні дзяцей. , у сувязі з чым яны знаходзяцца ў сацыяльна небяспечным становішчы. Бацькі або адзін з іх могуць быць пазбаўлены бацькоўскіх правоў у адносінах да непаўналетняга дзіцяці (арт. 80 Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб шлюбе і сям'і), калі будзе ўстаноўлена, што: яны ўхіляюцца ад выхавання і (або) утрымання дзіцяці; яны марнатравяць бацькоўскімі правамі і (або) жорстка абыходзіцца з дзіцем; яны вядуць амаральны лад жыцця, што аказвае шкоднае ўздзеянне на дзіця; яны адмовіліся ад дзіцяці і падалі пісьмовую заяву аб згодзе на ўсынаўленне пры іх раздзельным пражыванні з дзіцем; на працягу шасцімесячнага тэрміна пасля адабрання ў іх дзіцяці па рашэнні камісіі па справах непаўналетніх не адпалі прычыны, якія паслужылі падставай для адабрання ў іх дзіцяці. Пазбаўленне бацькоўскіх правоў робіцца толькі ў судовым парадку.

У выключных выпадках пры непасрэднай пагрозе жыццю або здароўю дзіцяці орган апекі і папячыцельства мае права прымаць рашэнне аб неадкладным адабранні дзіцяці або іншых асоб, на выхаванні якіх ён фактычна знаходзіцца, і ў сямідзённы тэрмін пасля прыняцця такога рашэння абавязаны звярнуцца ў суд з іскам аб пазбаўленні бацькоў бацькоўскіх. правоў або аб адабранні дзіцяці (арт. 85 Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб шлюбе і сям'і).

Што цягне за сабой пазбаўленне бацькоўскіх правоў? Бацькі, пазбаўленыя бацькоўскіх правоў або абмежаваныя ў правах, страчваюць правы, заснаваныя на факце сваяцтва з дзіцем, а таксама права на льготы і дзяржаўныя дапамогі, устаноўленыя для грамадзян, якія маюць дзяцей. Пазбаўленне бацькоўскіх правоў не вызваляе бацькоў ад абавязкаў па ўтрыманні дзіцяці (арт. 82 Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб шлюбе і сям'і).

Бацькам неабходна ведаць, што ўсе дзеці маюць права на жыццё ў сям'і сярод бацькоў і блізкіх сваякоў, на іх клопат і ўвагу (арт. 185 Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб шлюбе і сям'і). Права дзяцей на клопат і ўвагу з боку маці і бацькі з'яўляецца роўным незалежна ад сумеснага ці раздзельнага пражывання бацькоў. Бацька і маці маюць роўныя правы і абавязкі ў адносінах да сваіх дзяцей.

Паважаныя бацькі! Памятайце, дабрабыт вашых дзяцей залежыць ад вашай актыўнай жыццёвай пазіцыі, жадання стварыць для дзіцяці бяспечнае асяроддзе, выхаваць яго дастойным грамадзянінам нашай краіны.

Крыніца: http://mogilev.gov.by/ru/pravovaya-otvetstvennost-roditelej/38965-otvetstvennost-roditelej-za-vospitanie-i-soderzhanie-detej.html